Arangkada of Leo Lastimosa for January 8, 2010

                        Tinagoan nga imahen

 

            Basilica del Sto. Niño—Labing unang higayon nga nakasud ko sa library dinhi.  Nahimutang sa ikaduhang andana, ang library dunay walo ka libo ka mga libro.  Nga maoy labing tukma ug adunahang tinubdan sa kasaysayan sa Sugbo ug sa inadlaw-adlaw nga pagpakabuhi sa atong katiguwangang mga Sugbuanon.

            Ang karaang libro nga nahimutang sa duha ka andana nga library namantala niadto pang 1698, o 312 na ka tuig ang nilabay.  Kasagaran sa mga libro naglista sa mga hilisgutanan sa mga tigom sa kaparian sa Basilica.  Sa ato pa, ang mga libro makatug-an nato unsay kahimtang ug panginabuhi sa atong katiguwangan, unsay mga balatian ug katalagman nga nihasol nila ug giunsa nila pagbuntog ang mga pagsuway.

                        -o0o-

            Si Fr. Tito Soquinio, tigpamaba sa Basilica, nitudlo namo sa gamayng ganghaan sa bungbong sa library, nga nahimutang sa luyo sa main altar.  Kon ablihan ang ganghaan, mabantang ang imahen ni Sr. Sto Niño ug ang mga manimbahay nga mag-atubang sa altar.

            Si Fr. Tito nitug-an namo og tinagoan:  Di tinuod ang mga huhungihong nga ilang gitagoan ang orihinal nga imahen ni Sr. Sto. Niño.  Matod niya sa di pa ang Piyesta Senyor, sa adlaw ug takna nga di nila ipahibawo sa taga gawas sa Basilica, ilang sul-oban og bag-ong sinina ang orihinal nga imahen, nga may gitas-on nga pito ka pulgada.

                        -o0o-

            Sa iyang paglibot namo sa ubang bahin sa ikaduhang andana sa Basilica, gida mi ni Fr. Tito sa karaan nga choir loft.  Nga wa na gamita human gibalhin ang pagsaulog sa mga santos nga misa sa mas dako nga Pilgrim Center sa gawas.  Apan matod niya mahibalik na dinhi sa di madugay ang usa na ka gatos ka tuig nga organ nga gipaayo pa ngadto sa kaulohan.

            Sa ibabaw sa bungbong sa Basilica, may gikulit nga mga desinyo sa mais.  Nipasabot si Fr. Tito nga tungod ni kay ang mga paring Augustinians ang nagda sa labing unang binhi sa mais nga gikan sa Mexico ug gisabwag ngadto sa mga mag-uuma sa Sugbo.

                        -o0o-

            Sa among pagkanaog sa Pilgrim Center, naglisod na mig uliot sa bagang duot sa katawhan nga nitambong sa ikapitong misa sa unang adlaw sa nobenaryo sa Piyesta Senyor.  Unsa na kaha kabaga ang mga deboto kon magkaduol na gyod ang kahulogan?

            Dayong human sa ikawalong misa ug hangtod nga nagsugod nang ikasiyam nga misa, bunok sa uwan maoy nibugto sa kaigang sa tibuok adlaw  sa Pilgrim Center.  Nisamot pagkusog ang uwan sa tungatunga sa misa.  Apan wa matarug ang mga deboto.  Bisan ang mga deboto nga wa kada og payong ug ubang pandong, maisugon nga nagpabiling nagbarug pagtiwas sa misa, pagpasalamat, pagpangilaba ug pagbalaan sa milagruso nga bata.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 7, 2010

                        Buslot sa Sinulog

 

            Way makalalis sa kalamposan ni Cebu City Vice Mayor Michael Rama pagpalambo sa tinuig nga Sinulog Grand Parade.  Kini bisan daghan ang nagduda sa iyang kahinog pagbanos pagduma sa higanteng responsibilidad gikan sa orihinal ug mas beterano nga mga tigpasiugda sa Sinulog.

            Apan ang paglampos ni Rama paghimong mas sadya ug mas mabulukon sa Sinulog bisan sa kalibotanong krisis ug ubang mas dagko nga mga pagsuway di igong sukaranan nga magpaugat siya pagpabilin isip tsirman sa Sinulog Foundation Inc. (SFI)  Bisan kon mao ni ang makahulga sa kasaulogan nga iyang gipaningkamot sa pagpadako.  Maayo siya apan, sama sa naamgohan sa iyang mga gipulihan, way nag-monopoliya sa katakos pagpanimon sa Sinulog.

                        -o0o-

            Way makalalis sa kamakiangayon sa lagda sa Commission on Audit (COA).  Nga nagdili sa pribadong mga kahugpongan, sama sa SFI, pagdawat og hinabang nga kuwarta gikan sa mga buhatan sa kagamhanan.  Kansang mga opisyal paryente ra sab sa mga tagduma sa gitabangan nga kahugpongan.

            Duhay igo sa SFI.  Gawas nga ang iyang tsirman, si Rama, mao ra say presiding officer sa Cebu City Council nga maoy niggahin sa P12.5 milyones nga hinabang, laing sakop sa SFI, si kanhi Cebu City vice mayor Renato Osmena, mao say amahan sa sakop sa samang Cebu City Council, si Konsehal Richie Osmena.  Papating na man tingali kon mamugos si Rama nga di ipahamtang ang lagda sa COA batok nila.

                        -o0o-

            Wa say makalalis sa kabukas sa mga transaksiyon sa SFI.  Way makatulisok nga gibolsa nilang Rama, Osmena ug ubang mga sakop sa SFI ang tinuig nga hinabang nga ilang nadawat gikan sa City Hall.  Apan hilas ra man sab tingali kon mangugat nga, labaw sa ubang mga buhatan sa kagamhanan ug pribadong mga kahugpongan, di sila angayng apikihon sa COA.

            Nakadawat og exemption ang dakbayan ug SFI gikan sa COA sa niaging tuig.  Duna silay usa ka tuig pagtul-id sa gitumbok nilang kalapasan sa mga lagda sa COA.  Apan wa silay gihimo.  Gawas sa pagpaabot nga ang COA maoy moluhod nila.

                        -o0o-

            Wa say makalalis sa kamahinungdanon sa hinabang sa dakbayan alang sa SFI.  Kon di mahatag ang P12.5 milyones, ambot asa mokuha ang SFI og kuwarta nga ipremyo sa mga mananaog sa parada.

            Nga tingali maoy labing dakong buslot sa Sinulog.  Bisan pa sa katloan na ka katuigan sa di hitupngan nga kalamposan.  Napakyas ang SFI pagluwas sa ilang kaugalingon gikan sa pagpakilimos sa dakbayan.  O sa pagawong sa mga politiko.  Ang labing maayong sukod sa katakos sa usa ka pangu mao ang unsay mahitabo kon wa na siya.  Di angayng mawili si Rama sa SFI.  Kon wa maghinakog pagtudlo sa iyang kasinatian sa mga nagsunod niya.  Bahala nag napakyas pagbarug sa iyang kaugalingong mga tiil.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 6, 2010

                        Tubag sa hudlat

 

            Salamat sa pasidaan sa Kapitolyo nga ikiha ang mga sakop sa media nga maghisgot sa kontrobersiya sa Cebu International Convention Center (CICC), ang tanang komentarista motuki sa kontrobersiya.  Bisan ang mga wa na magtagad sa isyu, mapugos sa pagtuki ini pagbalik.  Bisan ang mga wa moapil pagtuki sa CICC, mapugos sa pag-apil.

            Kay kon di sila magtingog, atubangan sa hudlat sa tigpamaba ni Gobernador Gwen Garcia nga pasakaan sila og kaso atubangan sa Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas (KBP) ug libelo atubangan sa hukmanan, dudahan sila nga mga talawan.  Ug alang sa mga komentarista, nga matag adlaw nga nikumbinser sa ilang mga tigpaminaw nga wa silay gikahadlokan, mao nay sentensiya sa kamatayon.

-o0o-

            Wa say laing kapilian ang mabuot nga mga komentarista.  Kay ang gihimo sa Kapitolyo mao ang pagsuway pagpig-ot nang daan sa ilang kagawasan.  Kon motahan sila karon, unsa may makapugong ni Garcia pagpahamtang og dugang pa nga mga pagdili sa mga isyu nga ilang matuki?

            Unsa may makapugong ni Garcia paghulga nga iyang ikiha ang mga sakop sa media sa Sugbo nga motuki sa iyang pagpalit og luna sa mga Balili nga naa pa ilawom sa dagat sa Naga?  Unsa may makapugong ni Garcia pagpasidaan nga ipabilanggo niyang tanang komentarista nga motuki sa paghulagway ni Cebu City Mayor Tomas Osmena kang Glenn Soco nga bisyo, di bise, sa gobernadora?

-o0o-

            Unsa may bakukang nga nakasud sa Kapitolyo atol sa pasko?  Nga ang mga sakop sa media na man sab ang ilang girumbo?  Kon nahadlok sila nga dudahan nga mas una nilang gihudlat ang Visayas Ombudsman maong naglangaylangay pagpagawas sa sangpotanan sa pasiuna nilang pakisusi sa CICC, nganong di na man lang sila motarung pagtubag?

            Hinaot nga di ni bangil lang aron nga motalaw nang media pagtuki sa P100 milyones nilang transaksiyon pagpalit sa katunggan sa Tinaan.  Mas dako silag tulobagon sa kalangay sa ilang kaugalingong imbestigasyon nga gitagalan lang ni Garcia og 30 ka adlaw apan nasiyam-siyaman na lang wa pa gyod mahuman.

-o0o-

            Sa wa pa unta mangusmo pagpasidaan sa mga sakop sa media, gisusi una unta sa Kapitolyo ang kasaysayan sa pakigbisog sa media sa Sugbo batok sa pagpanlugpit sa ilang kagawasan.  Dihang gisuwayan sila paghudlat sa bangis nga diktadura sa ngitngit nga katuigan sa martial law, ang mga bantayog sa media sa Sugbo maoy nangu sa nasud pagbarug ug pagsukol.  Ug nidaog.

            Salamat sa maayong panig-ingnan nilang Talyux Bacalso, Inday Nita, Migs Enriquez ug daghan pang uban, ang media sa Sugbo di mapahilom sa Kapitolyo.  O ni bisan kinsa.  Wa na lang unta mangahas si Garcia pagpanghudlat.  Kay gawas nga di modaog, malumbay siya sa nangalisbong listahan sa mga kontrabida sa media.  Samang Marcos.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 5, 2010

                        Lupig sa higante

 

            Labing dakong babag sa imbestigasyon sa sunudsunod nga mga aksidente sa kadagatan sa niaging mga adlaw mao ra sab ang mga buhatan nga gitahasan pagtino nga luwas alang sa mga pasahero ug sa kabtangan ang tanang mga barko sa di pa tugotan nga makalawig.

            Ang Maritime Industry Authority (Marina) ug ang Philippine Coastguard (PCG) di mahitabo nga moangkon nga di seaworthy ang mga barko nga nalunod o naaberiya.  Ni nga di takos ang ilang mga tripulante.  Kay nagkahulogan ni nga wa katuman sa ilang trabaho ang duha ka buhatan.  Mao nga kanunay lang matulisokan ang dagkong bawod ug ang kabangis sa kinaiyahan.

                        -o0o-

            Mao tingaling wa gyoy kahumanan ang masulub-ong katalagman sa kadagatan.  Kay ang mga buhatan nga napakyas pagpanalipod sa mga kinabuhi ug kabtangan sa kadagatan mao ra man sab ang nagsusi sa mga trahedya.  Mao tingali nga wa pa gyod mausab ang busluton nga mga lagda.  Kay ang mga buhatan nga gitahasan pagtapak sa mga buslot mao ra man say nag-una-una pagpangita og lusot.

            Mao diay nga padayong nakalas ang mga kinabuhi ug napilde ang mga kabtangan sa kalikayan unta nga mga katalagman sa kadagatan.  Kay ang mga buhatan nga gitahasan unta pagpanalipod nila didto na man hinuon nakapusta sa higanteng mga kompaniya sa barko nga nipalabi sa way panaganang pagpaburot sa ginansiya.

                        -o0o-

            Napugos pag-angkon ang Marina nga ang kasagaran sa mga barko sa nasud karaan na kaayo, di na angay nga tugotan nga makalawig ug angay nga ilisan na og bag-ong mga sakyanan.  Kay kasagaran sa mga barko napalit human naggamit og labing menos napu ka tuig sa Japan.

            Ang lagda sa Marina nagtugot lang sa mga barko nga makalawig hangtod sa 15 ka tuig.  Ang ihap magsugod sa pagpalit di sa paghimo.  Sa ato pa, ang 25 anyos nga barko makalawig pa.  Apan ang kadagkoan sa Marina niangkon nga may naglawig pang mga barko nga 35 anyos na.

                        -o0o-

            Niangkon sab si Marina Administrator Ma. Elena Bautista nga ang RoRo vessels di luwas nga makalawig sa bukas nga kalaworan.  Niangkon hinuon nga di siya makapatuman sa tanang mga lagda tungod sa dakong influencia sa mga kompaniya sa barko ngadto sa iyang mga labaw.

            Kahibawo si Bautista unsay iyang dangatan kon mangisog pagpatuman sa mga lagda bisan kinsay maig-an, bisan kon ang gamhanang mga magpapatigayon pa.  Ang iyang gipulihan nga si Vic Suazo, mas dugay pang naghupot sa katungdanan ug mahimong mas daghan pang nahibaw-an sa industriya kay ni Bautista, nipasangil nga ang tanang mga kawani sa Marina dinhi sa Sugbo ug Central Visayas naa sa payroll sa mga kompaniya sa barko.  Nahibawo na tang tanan unsay nahitabo:  Nawagtang si Suazo ug ang iyang mga gipasanginlan nagpabilin.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 4, 2010

                        Itoy sa telcos

 

            Gituki karon sa Kongreso ang balaodnon nga molahugay ug mopalig-on sa National Telecommunications Commission (NTC).  Matod sa mga kongresista gitumong ni aron nga mas takos ang NTC nga moduma sa bag-ong mga teknolohiya sa komunikasyon.  Gitakda sab sa balaodnon nga di mahimong laslasan ang tinuig nga gahin sa NTC.

            Maayo na lang ni kay sa wa.  Apan ingon ini na ba lang gyod kataphaw ang Kongreso?  Hinaot nga may makahunghong sa atong mga magbabalaod nga ang gikinahanglan karon sa NTC di dugang gahom.  Ni dugang gahin.  Kon dili dugang kakugi.  Dugang kaisog.  Ug hingpit nga kagawasan gikan sa pamolitika sa Malakanyang.

-o0o-

            Matag adlaw bahaan ang among sibyaanan sa mga reklamo sa mga konsumidor mahitungod sa nangawagtang nilang loads, labihan-kasamok-bisan-kapila-na-balibari nga ringtones ug ubang promos ug ngil-ad nga pangalagad, labi na sa hanap nga signal.  Matag tawag namo sa NTC, usa ray ilang tubag:  Paadtuon sa ilang buhatan ang mga biktima aron makapasaka og pormal nga reklamo.

            Ang pag-adto sa rehiyonal nga buhatan sa NTC sa Subangdaku, Mandaue City kinahanglang plitehan.  May mga trabaho ug mga panginabuhi nga mabiyaan.  Ang sa pipila nga nagpakabana ug nibarug gyod sa ilang mga reklamo gibukubuko pa gyod gani sa kagamhanan.  Ang kadagkoan sa NTC nikumpisal atubangan sa mga sakop sa Kongreso nga wa silay bisan usa ka reklamo nga naatiman.

-o0o-

            Di na kinahanglan nga lalison ang kakuwang sa kaisog sa NTC.  Ang kapakyas pagpatuman sa labing uwahi nilang kamandoan—pag-usab sa kuwentada sa voice calls gikan sa per minute ngadto sa per pulse (matag unom ka Segundo)—maoy labing uwahing ebidensiya sa ilang katalawan.

            Kinaham nga panagang sa NTC:  Nga kanunayng gisupak sa higanteng mga kompaniya sa telepono ang ilang mga lagda.  Ug wa silay mahimo kay makakuha man dayon ang mga telcos og injunction gikan sa mga hukmanan.  Palusot na lang na.  Way injunction nga giluwatan ang korte batok sa labing uwahi ug sa uban pang kamandoan.  Ang NTC maoy nikakak sa pagpatuman.

-o0o-

            Ang lunsay nga kamatuoran mao nga inutil ang NTC.  Kay ginapos nang daan sa Malakanyang.  Diin nagsugod ang tanang maniobra sa paglansang sa tag-as kaayo natong bayranan sa telepono sud na sa usa ka dekada.  Nagpabilin ang mga bayranan sa telepono nga gitakda sa NTC niadtong 1999.  Bisan kon ang ubang kanasuran hagbay rang nipahamtang og dagkong laslas.  Ug sukwahi sa pangangkon sa telcos nga nitidlom nang bayranan sa telepono.

            Mga itoy sa telcos ang hapit tanang gitudlo sa Malakanyang sa NTC.  Ang pipila nga nangahas pagpatigbabaw sa kaligdong sa buhatan wa magdugay sa katungdanan.  Maong bisan unsay gahom ug pilay gahin sa NTC, kon ang Malakanyang mopili lang gihapon pagbayad sa ilang politikanhong utang, padayon tang tulison sa atubangan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 3, 2010

              Halin sa uma

 

          Morang gitilaan sa til-as kapaspas ang pagkahurot sa mga prutas ug utanon nga gida sa mga mag-uuma sa bukirang mga barangay sa Dakbayan sa Sugbo.  Nitambong sila sa Kumbira sa Kapamilya, ang kaduha-matag-tuig nga panagtagbo sa suking mga tigpaminaw sa DYAB Abante Bisaya matag Disyembre, sa tungatunga sa pasko ug bag-ong tuig, ug Hunyo, sa sumad sa pagsugod namo og sibya.

          Nangadlawon ang mga mamalitay nga nag-atang sa nanglugsong nga mga sakop sa Cebu City Federation of Farmers.  Kay gawas nga mao pay pagpupo sa ilang abot, ubos kaayo ang presyo.  Wa na man gud moagi ang mga baligya sa mga komprador nga maoy gipasanginlan sa mga mag-uuma nga nipaburot pag-ayo sa presyo.

-o0o-

          Si Dr. Philip Hernandez, presidente sa kahugpongan, nipasabot nga tungod sa kadako sa patong sa mga komprador kasagaran madoble ang presyo sa ilang mga prutas ug utanon.  Pananglitan ang ilang paliya, nga tag-P40 ra untang kilo, tag-P90 na inig abot sa Carbon.

          May mga komprador sab nga labihan kamapahimuslanon.  Kay kasagaran sa mga mag-uuma utangan man nila, sila pa gyoy magbuot kon pila ray palit sa mga abot sa umahan.  Kon magdaot ang panahon ug kinahanglang maani dayon ang mga prutas ug utanon, way kukaluoy ang mga komprador nga molaslas pag-ayo sa presyo.  Ang mga komprador nga sama nila maoy gustong Hernandez nga laktawan aron pagpalambo sa kita sa mga mag-uuma.

-o0o-

          Maong gihangop ni Hernandez ang kahigayonan nga nakabaligya sila sa ABS-CBN Broadcast Complex.  Nangandoy siya nga mausban pa karong bag-ong tuig.  Nanghinaot sab siya nga matuman ang pasalig sa Cebu City Agriculture Office nga paningkamotan nga makaangkon ang mga mag-uuma og ilang kaugalingong luna nga kabaligyaan sa Carbon.

          Si Tim Suico, magtatambag sa mga mag-uuma, nitataw hinuon nga di angayng papason ang mga komprador.  Kay nakatabang sila pagpasayon sa pagtumod sa ilang mga abot.  Gidasig niya ang pagpangita og mas makiangayon nga kalambigitan tali sa mga mag-uuma ug mga komprador.

-o0o-

          Laing opisyal sa kahugpongan, si Pat Damaolao, nisugyot nga mahimong iapil ang direktang pagpamaligya sa mga mag-uuma sa ilang abot sa banhawon namo nga nga seminars sa Kapamilya Backyard Gardening Project.  Mas bug-at ang mga pagtulon-an alang sa mga manambong kon mabantang ug mapalit nila ang bunga sa bag-ong mga paagi sa panguma.

          Himuon namong tanan aron makatabang sa panginabuhi sa mga mag-uuma.  Andam ming mamahimong kahimanan pagdapit sa pagtagad sa kagamhanan sa pait nga kahimtang sa mga bayani sa nasud.  Di hinuon mi magpatugatuga pagpalugsong nila kon di ming katino nga mahurot ang ilang mga baligya.  Labing dako namong pangandoy nga sa panag-abot sa taga bukid ug taga patag, mas magkasinabtanay sila ug madugangan ang kahigayonan nga magtinabangay pagtakdo sa ilang mga panginahanglan ug pagpalambo sa ilang masig ka kahimtang.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 1, 2010

            Sugilanon sa 2009

 

          Naandan na sa mga sakop sa media ang pagtapos sa tuig pinaagi sa pagsubli sa labing dagkong mga balita.  Nga gipili pinaagi sa naandang mga sukaranan sa gidaghanon sa mga tawo nga naapektahan, sa kainila sa mga tawo nga nahilambigit ug sa kaduol sa mga dapit nga nahitaboan.

          Nagpalahi ko sa kataposang adlaw sa sibya sa Arangkada sa DYAB Abante Bisaya sa 2009.  Akong gidasig ang mga tigpaminaw sa pagsugilon unsay ilang giisip nga labing dako ug labing makahuloganon nga mga panghitabo sa 2009 nga nakapausab sa dagan sa ilang kinabuhi.  Wa ko kaandam sa kadaghan ug kainit sa mga reaksiyon nga akong nadawat.

-o0o-

          Kasagaran nila nipili sa kalibotanong krisis sa ekonomiya.  May nanag-iya og karaang buildings sa downtown area nga nagkalisudlisod na pag-ayo kay wa nay nangabang ug ang pipila nga nisukol nanghatag og mga tsekeng niuntol.  May magtutudlo sa pribadong tulonghaan nga nakasabot na unta nga way usbaw ang ilang suholan apan mas gisakitan nga pipila sa iyang mga tinun-an napugos paghunong o pagbalhin sa mga tulonghaang publiko.

          May nawad-an og trabaho nga naglisod na gani pagpangita og plite sa pagpangaplay og trabaho.  Gagmayng mga magpapatigayon nga napugos paghunong kay wa nay mamalit sa ilang baligyang pagkaon sa mga tulonghaan ug mga trabahoan.  May napugos paglangyaw sa ubang lalawigan biniyaan ang iyang pamilya aron lang makalahutay.

-o0o-

          Daghan sang nanglangyaw sa ubang kanasuran nga managlahi ang sangpotanan.  Usa ka asawa niingon nga naarang-arang unta ang ilang kahimtang dihang nakatrabaho sa gawas sa nasud ang iyang bana.  Nahibaw-an na lang niya nga sa niaging pasko nahibalik ang iyang bana.  Apan laing pamilya ang gipaulian.

          May asawa nga niasoy nga ang iyang bana nga natangtang sa trabaho wa dawata sa mga kompaniya sa Sugbo nga iyang gi-aplayan tungod sa kadako na sa edad.  Maayo na lang kay nakatsamba sa Qatar.  Dungan sa pagpasar sa ilang anak sa board exam sa mechanical engineering.

-o0o-

          Laing asawa labihang guola.  Dungan sa pagkataktak sa iyang bana nasipyat ang ilang birth control ug nagsabak siya.  Dako ang gasto kay nanganak siya pinaagi sa caesarian section.  Natuman hinuong ilang damgo nga makaanak og laki.  Ug makalimtan gyod ang tanan nilang suliran kon motukiki nang bata.

          May amahan sab nga naghilak nga niasoy sa kapait sa kahimtang sa iyang mga anak dihang nawad-an siya og trabaho.  Nahadiin-diin siya og pangaplay.  Nahurot na lang ang tanan niyang hiniposan wa gyong katrabaho.  Hangtod nga nasaag siya sa usa ka dapit sa Barangay Labangon nga nagtanyag og libre nga pagtuon sa bibliya, apil na ang libre nga bibliya.  Nga hingpit nga nakapausab sa dagan sa iyang kinabuhi.  "Nawa nako ang tanan, apan nakaplagan nako si Kristo."  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 31, 2009

                        Kanser sa lingiw

 

            Kadlawon.  Liwas sa pasko.  Samtang nagpaabot og kasakyan paingon sa sibyaanan alang sa akong tulomanon sa radyo, nakalingi kog duha ka gagmayng bata nga maayong pagkahinanok sa daplin sa dan.  Nangligdas sila sa sementadong sawog sa ganghaan sa usa ka gamayng tindahan.  Way banig,  Way habol.  Way bisan usa sa mga lumalabay, apil na ko, nga nisusi sa ilang kahimtang.

            Way polis sa duol.  Ni barangay tanod.  Bisan kaminero na lang.  Asa man dapit ang barangay hall?  Unsa kahay dagway sa desk officer kon moadto ko sa presinto ug magpakitabang pag-atiman sa duha ka bata?  Makatabang kaha kon mangabli nang DSWD?  Sa kadaghan sa wa matubag nga mga pangutana, nisakay ko sa PUJ nga nihunong sa akong tungod.

-o0o-

            Unsa na may nahitabo nato isip katawhan ug katilingban?  Nganong sayon na lang alang nato ang paglingiw gikan sa gagmayng mga bata nga nagbad-ay sa kadalanan?  Nganong kasarangan na lang nga mosimang kon may makasugat nga mga naglago nga mangayog tabang, aron nga di makasingo sa ilang kalang-og ug di mahasol nga di makatabang?

            Gisigehan nakog am-am ang akong kaugalingon nga naapikhan lang tong duha ka bata pagpauli apan may mga ginikanan pang kadangpan inig mata.  O tingali naa ra sila magpuyo sa duol.  Pag-abot sa sibyaanan, namalihug ko sa kapolisan.  Wa nang duha ka bata dihang ilang gipaadtoan.

-o0o-

            Ang kahaw-ang nga akong gibati nisamot dihang nahinumdom sa kadali nakong makabalibad sa mga tigpaminaw nga way buhatan sa kagamhanan nga makatutok pag-atiman sa mga naglibud-suroy sa kadalanan, madagko o mabata man, tarung o naliso mang pangisip:  Ang DSWD mobalibad nga wa silay luna, ang mga polis labaw pa ug bisan ang Psychiatric Ward sa VSMMC labihan nang punoa.

            Maong giisip na lang nato nga kabahin sa naandang inadlawng kalihokan ang atong pag-agi ug paglingiw sa atong mga isigka tawo nga manghigda sa aseras, naghubo na ganing uban, bisan gagmayng mga bata ug bisan klarong masakiton kay wa tay kadangpan, gawas nga di gustong mahasol sa atong mga panginabuhi.

-o0o-

            Kanus-a man nagsugod ang atong pagsalikway sa pagpakabana?  Nganong hingpit na mang nitahan sa atong kainutil?  Gipul-an na ba ta og awhag sa kagamhanan pagtuman sa labing batakan nilang gimbuhaton pag-atiman sa katawhan—bisan unsa nila kagamay, kakabos ug kabaho?  Daghan na ba lang gyong napasagdan natong katawhan nga di na ta gustong maugtas nga maghunahuna unsaon sila pag-atiman?

            Sa niaging Asean Summit, gihakot sila paingon sa bukirang mga barangay sa dakbayan ug sa kalungsoran ug gipamiyaan.  Umaabot na sang Sinulog.  Hinaot nga makaamgo nga di mahimong manglaktod.  Nga matabangan lang sila kon magkahiusa tang mosusi sa ilang kahimtang, motambal sa nangalisbo nilang samad ug magtukaw paghatag nilag bag-ong sinugdanan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com